KËNGA E TETËMBËDHJETË

Atje një vend, që Lugjezezë i thonë,

prej gurësh ngjyrëhekuri i formuar,

si rrethi ngjan që ferrin e pushton.

Dhe mu në mes të lëmit të mallkuar 4

një pus i gjerë dhe i thellë nxin,

për të më vonë kam për të treguar.

Mes pusit dhe të ashpërve shkëmbinj 7

mbetet një brez në formë unazore,

që dhjetë lugje brenda i përfshin.

Siç kanë pamjen shpesh disa llogore 10

që shumëfish kështjellat i pështjellin

dhe sigurojnë muret madhështore,

të tillë pamje lugjet më përndjellin; 13

si portat, që të gjitha kanë urë

dhe nga fortesa mu në breg të hedhin,

kështu nga kjo errësirë tërë gurë 16

plot kreshta pranë pusit shkojnë ndërpriten,

pasi që lidhin gropë e armaturë.

U gjendëm te ky vend posa që zbritëm 19

nga supet e Gerionit; prijsi im

merr majtas, ndërsa prapa unë i ngjitem.

Shoh djathtas meje kob edhe mjerim; 22

në lug të parë jam duke vrojtuar

të tjera vuajtje, tjetër fshikullim.

Në fund ka, lakuriq, plot të dënuar, 25

drejt nesh vjen gjysma, gjysma ik nga ne,

të gjithë kanë çap më të nxituar;

posi romanët n’atë jubile, 28

që për të dalë urës përmatanë

sajuan një mënyrë krejt të re:

me ballin lart nga kështjella në një anë 31

kalon një turmë drejt për në Shën Pjetër,

në tjetrën turma shkon drejt malit pranë.

Kudo mbi shkemb të zi nuk shoh gjë tjetër 34

veç djaj me brirë, me kamxhik përpjetë,

që shpirtat fshikullojnë si të egjër.

Ah, si ia mbathin vrap ata të shkretë 37

nga ky kamxhik! Pas fshikullit të parë

askush të dytë s’pret, jo më të tretë.

Tek ecja sytë i ngula pa i ndarë 40

drejt njërit dhe bërtita menjëherë:

"Diku këtë më duket e kam parë!".

I ndala këmbët që ta shoh një herë. 43

U ndal me mua prijsi im i mirë

dhe më lejoi të kthehem prapsht atëherë.

Kot uli kokën ky i fshikulluar 46

që të mos njihej, se në çast i them:

"O ti, që je përdhe duke vështruar,

fytyra jote nëse s’më gënjen, 49

je Venedik Kaçianemiku ti.

Te ky vend turpi për ç’mëkate vjen?".

"Dëshirë s’kam ta them, - përgjigjet ai. - 52

Por të hesht s'më lë kjo gjuhë e kulluar,

Që botën lart më ndillka përsëri.

Ai qeshë, Gilozabelën që pat çuar 55

markezin të kënaq me trup të saj,

nga thashethemet siç e ke dëgjuar.

I vetmi bolonjez s’jam që po qaj, 58

edhe të tjerë plot këtu do gjeni,

kaq njerëz s’thonë "sipa"" te ai skaj

që mes Savene ndodhet edhe Reni. 61

Atë që them për ta vërtetuar,

kujto se shpirtmakutër fort ne jemi".

Një djall, tek fliste, e pat fshikulluar 64

dhe i bërtiti: "M’u qëro, rrufjan,

këtu s’ka femra ti për të tregtuar!".

Kur prijsit tim i vajta fare pranë, 67

pas disa hapash ne patëm arritur

atje ku dilet nëpër shkëmb matanë.

Mjaft lehtë shkëmbit lart iu patëm ngjitur, 70

shpejt djathtas kthejmë e këta të dënuar

i lëmë të vërdallen të sfilitur.

Kur sosëm tek ai vend, ku i lakuar 73

ky shkëmb të rrahurit lë që të kalojnë,

tha prijsi: "Ndalu pak për të vrojtuar.

Të tjerë plot, që fatin e mallkojnë, 76

fytyrën ende s’di ti si e kanë,

sepse në një drejtim me ne po shkojnë".

Nga urë e vjetër shohim një vargan 79

drejt bregut tjetër duke u afruar,

që si të parët plot kamxhikë hanë.

Dhe prijsi thotë pa ia kërkuar: 82

"Shih kush po vjen me pamje madhështore,

që vuan, por nuk rri duke lotuar:

endè e ruan pamjen mbretërore! 85

Jasoni është, që, i urtë e trim,

u mori kolkëve bashkën përrallore.

Në Lemnos erdh', kur ishte në shtegtim, 88

atje ku gratë me aq egërsi

i vranë burrat pa një përjashtim.

Me fjalë t’ëmbla e plot dashuri, 91

ai vashën Izifilë pat mashtruar,

që vetë kish përdorur njimëti.

E la shtatzënë e të vetmuar, 94

për të po vuan ai këtë ndëshkim

dhe për Medean që e pat tradhtuar.

Me të po shkon kush kreu si ky mashtrim. 97

Dëgjove mjaft për lug të parë ti

dhe për ata që brenda ai përfshin.

Ku rripi i ngushtë, sosim ne tani, 100

me pendën e të dytit kryqëzohet

dhe tjetër urë ngrihet përsëri.

Në lug të dytë vaj i madh dëgjohet, 103

një turmë rri veç duke psherëtirë,

rreh veten me pëllëmbë aq sa dërrmohet.

Çdo shpat me duhmë myku qe mbuluar 106

që ngrihej lart si afsh nga kundërmimet,

me sy, me flegra duke i trazuar.

Aq terr ka poshtë sa asgjë s’shikon 109

mes urës sipër ti për pa u ngjitur,

ku syri hapësirën e përshkon.

Në fund të gropës ne me të mbërritur 112

plot njerëz shohim në pëgërë zhgrryer

këtu nga gjithë bota jashtëqitur.

Kur sytë poshtë unë i pata kthyer, 115

shoh një që s’di ish prift a shekullar,

ngaqë dhe kokën kish me mut përlyer.

Bërtiti ai: "Ç’të shtyn ty për të parë 118

mes njerëzish të pëgërë vetëm mua?".

"Dikur, në të kujtohet, krejt të tharë, -

i them, - i pata parë flokët tua. 121

Aleks Interminel da Luka je,

prandaj t’i ngula sytë, ashtu siç thua".

Qëllonte kokën ai si një shkërbe: 124

"Këtu më sollën fjalët plot miklim,

që gjuhës sime s’iu ndanë për be".

"Përkulu pak përpara, - tha prijsi im, 127

dhe hidhi sytë pakëz më andej,

surratin që të rrokësh me vështrim

të kurvës leshpërpjetë atje përtej, 130

që veten po gërric me thonj të ndyrë,

që ulet poshtë e ngrihet prapë shpejt.

Taida është kurva e pafytyrë, 133

që mikut "Mrekulli!" i qe përgjigjur

kur pyeti: "Si t’u duk kjo që kam prurë?".

Por sytë tanë boll i kemi nginjur!" 136

V. l. Lugjezezë - Rrethi i tetë i Ferrit përshkohet nga dhjetë hendeqe (lugje) koncentrikë, të ndarë prej pendash, dhe formojnë Lugjezezën. Këtu ndëshkohen mashtruesit. V. 25. Në lugun e parë mëkatarët ecin në dy rryma të kundërta. Djajt i qëllojnë pa mëshirë dhe ata ecin më shpejt se poetët. Një grup ecën në drejtim të poetëve (rrufjanët ), grupi tjetër ecën në një drejtim me poetët (ngashënjyesit. V. 28-33. posi romanët - Për të ngritur prestigjin e kishës dhe për të mbushur thesarin papënor, në vitin l300 papa Bonifaci VIII shpalli "jubileun" e parë të kishës, që tërhoqi shumë pelegrinë, meqë të gjithëve u ishte premtuar falja e mëkateve. Për të mënjanuar rrëmujën, ura e Shën Engjëllit u nda në dy pjesë: në njërën anë turma shkonte drejt katedrales së Shën Pjetrit me fytyrën nga ana e kështjellës së Shën Engjëllit, ndërsa turma tjetër ecte në drejtimin e kundërt, drejt malit Monte Xhordano. V. 50. Venedik Kaçianemiku - udhëheqës i guelfëve të Bolonjës (vdekur në vitin l302). Dante, me sa duket,nuk e dinte se në vitin l300 ai ishte akoma gjallë. V. 55. Gilozabela - Venediko Kaçianemiku ia shiti motrën e tij, Gilozabelën, markezit të Ferrarës Obicio II. V. 59. të tjerë plot - Bolonja, ku në vend të "sia" (një nga format e foljes "jam") thonë "sipa", ndodhet midis lumenjëve Savena dhe Reno. Sipas Kaçianemikut, në Ferr ka më shumë bolonjezë të vdekur "rrufjanë", se të gjallë.V. 83-96. Shih kush po vjen - Jasoni, udhëheqësi i argonautëve, që vodhi bashkën e artë në Kolkidë. Në Lemnos ai ngashënjeu Izifilën, më vonë Medenë, të cilën gjithashtu e braktisi për hir të Kreuzës. V. ll3. plot njerëz - lajkatarët.V. l22. Alesio Intermineli - Vinte nga një familje fisnikësh nga Luka dhe pat vdekur para vitit l300. V. 133. Taida - personazh në komedinë e Terencit "Eunuku".

---

Copyright©1996 by Kurti Publishing

Dante Aligieri

Komedia Hyjnore

FERRI

Shqipëroi: Çezar Kurti

Kurti Publishing, New Jork 1996