KËNGA E PARË

Në mesin e shegtimit tim në jetë

u gjenda në një pyll të zi të errët

se kisha humbur rrugën e vërtetë .

Si ishte pylli as me mend nuk merret 4

aq ish i zi, i ashpër dhe i egër.

Kur më kujtohet dridhem prapë nga tmerret.

E hidhur është vdekja pak më tepër! 7

Për të treguar atje ç’të mira gjeta,

do të përmend edhe ndonjë gjë tjetër.

Nuk di të them si brenda pyllit mbeta 10

se gjumi sytë fort m’i pat platitur

kur rrugën e vërtetë i mjeri treta.

Pastaj kur rrëzë kodrës pata arritur, 13

atje ku merrte fund ajo luginë,

që zemrën plot me frikë ma pat tronditur,

vështrova lart dhe kodrën pashë në shpinë 16

me rreze veshur të atij planeti ,

që çdo shtegtari nëpër udhë i prin.

M’u duk aherë se disi zateti 19

ai tmerr që zemrën time kish pushtuar

një natë që kalova në ankth, i shkreti.

Si ai njeri që fort duke gulçuar 22

kur del në breg nga deti shkumë e valë,

vështron prapë ujët dallgësh shkumëzuar,

kështu dhe shpirti im që rend e s’ndal, 25

u kthye rrugën prapa të vështronte,

nga ku i gjallë askush nuk mund të dalë.

Pak trupn’ e lodhur lashë të pushonte 28

dhe nisa rrugën nëpër breg të shkretë,

më poshtë këmbë e ndalur diç qëndronte.

Sa kisha nisur një si të përpjetë, 31

kur stisur lara-lara një panterë

përpara del e shkathët dhe e lehtë.

Krejt rrugën time duke e ndërprerë, 34

mu para meje bisha kish qëndruar,

sa bëra mend të kthehem disa herë.

Mëngjes i herët ish, në të aguar, 37

dhe dielli ngrihej lart me yllësitë,

si ditën kur me dashuri t' amëshuar

krijoi Tenzot të gjitha bukuritë. 40

Veç shpresë më jepnin mua për të shpëtuar

nga bisha me lëkurën ngjyrë e dritë

mëngjesi i herët, stinë e lulëzuar. 43

Por zemra zu’ nga frika shpejt të dridhej

prej pamjes së një luani të kreshpëruar.

M’u duk sikur mbi mua ai desh të hidhej 46

me kokën lart, tërbuar nga uria.

Nga frika edhe ajri zu’ të mblidhej.

Dhe një ulkonjë, që plot të këqia 49

pështillte në një trup krejt të drobitur

dhe mijëra njerëz kish rrënuar, lubia,

me frikë zemrën fort ma pat tronditur. 52

Nga pamja e saj mizore i tmerruar

i humba shpresat majës për t’iu ngjitur.

Si ai që mall gjithnjë ka grumbulluar 55

dhe rastin që ta humbë kur koha sjell

veç humbjen rri mendon duke lotuar,

kjo bishë një të madh trishtim më ndiell 58

dhe qetë-qetë duke m’u avitur

më shtyn atje ku s’lindi kurrë diell.

Kur në humnerë isha duke shkitur 61

më doli para një imazh i zbehtë,

që heshtj’ e gjatë krejt e kish nemitur.

Atë kur pashë te ky vend i shkretë: 64

"Mëshirë ki për mua,- tërë ankth e grisha,-

kushdo qofsh, hije a njeri vërtetë!"

Ai m’u përgjigj: "Njeri nuk jam, por isha. 67

Lombardë i pata të parët e mi të vjetër,

dy prindërit nga Mantova i kisha.

Nën Julin linda, por nën një tjetër 70

jetova, nën Augustin tim të mirë,

kur zotat ishin fare të gënjeshtër.

Poet qeshë e këndova me dëshirë 73

shtegtimet që pat bërë Ene kryetrimi

kur shembën grekët Trojën pa mëshirë.

Po ç’pate ti? Ç’do te ky vend trishtimi? 76

Përse s’i ngjitesh majës së bekuar,

që është arsye dhe nism’ e çdo gëzimi?"

"Virgjili qënke, ai krua i kulluar 79

nga rrjedh një lumë i gjerë poezie!"-

unë u përgjigja krejt i turpëruar.

"Ti, që për poetët je simbol lavdie, 82

më ndih se veprën tënde e studiova

me zell e plot me ndjenja dashurie.

Autor e mjeshtër je që preferova, 85

të ëmblin stil e mora veç prej teje,

prej tij në jetë aq shumë u lartësova.

Shih bishën që do prapa të më kthejë, 88

ec më shpëto, o mendimtar i vjetër,

se gjakun po ma ngrin që rrjedh ndër dejë!"

"Ti duhet të vazhdosh një rrugë tjetër, - 91

ai m’u përgjigj, tek qaja duk’ e parë, -

po deshe të shpëtosh nga pyll’ i egër.

Kjo bishë që të bëri për të qarë 94

nuk lë njeri të ndjekë rrugn’ e nisur,

ca i pengon, por shumë i lë të vrarë.

Natyra fort makute e ka stisur, 97

ajo urinë dot s’e shuan kurrë,

pas ngrënies ndihet më e babëzitur.

Ajo lloj-lloj gjallese merr për burrë 100

dhe më do marrë sa të vijë ai Veltër,

në hu që do ta ngordhë e në torturë.

S’lakmon Ai pasurinë apo gjë tjetër, 103

por veç virtytet, dijet, dashurinë,

prej Feltri do sundojë e gjer në Feltër,

do jetë ai shpëtimtar për Italinë. 106

Për të Kamila e virgjër jetën fali,

Euriali, Turni, Nisi bënë flinë.

Prej tij lubia vrapin s’do ta ndali, 109

në ferr do mbyllet bisha e mallkuar,

nga ku dikur zilia e shtyu të dali.

Dhe për të mirën tënde kam gjykuar 112

që ty të prijë në këto shtegtime.

Kam për të çuar ty nëpër vend t’amëshuar

atje ku do të shohësh veç mundime, 115

ku vdekje tjetër lut për të shpëtuar

çdo shpirt antik me lotë e përgjërime.

Të shohësh si mbi zjarr pa u ankuar 118

rri kush ka shpresë lart për të arritur,

atje ku prehen shpirtat e bekuar.

Kur lart të vijë koha për t’u ngjitur, 121

një shpirt m’i denjë ty atje të shpie,

me të do t’ecësh nëpër vend të ndritur.

Se sundimtari i asaj mbretërie, 124

me mua, një rebel që s’ndoqa mësimet,

nuk do të ngjitet asnjeri në qieje.

Kudo sundon ai, por atje shpall ligjet, 127

atje ka fronin, ka atje selinë.

Oh, është i lumur kush prej tij lart ngjitet!"

Dhe unë i them: "Poet, për perëndinë 130

që ti në jetë s’pate adhuruar,

shpëtomë nga ky pyll, ku vdekja nxin,

Më shpjer atje ku ti më ke treguar 133

që të shikoj pak portën e Shën Pjetrit

dhe shpirtrat, për të cilët je trishtuar!"

Ai u nis. Unë pas i vajta mjeshtrit. 136

Vargu l. Në mesin - Dante lindi në vitin l265. Nëse mosha mesatare e njeriut është 70 vjeç, mund të mendojmë se bëhet fjalë për vitin l300, kur Dante ishte 35 vjeç. V. 2. një pyll - Simbol i jetës mëkatare. V. l3. rrëzë kodrës - simbol i virtytit. V. l7. të atij planeti - Dielli. në Antikitet mendohej se dielli ishte një planet që vërtitej rreth tokës. V. 30. më poshtë - Poeti heziton të ngjitet. V. 32. një panterë - simbol i epsheve njerëzore. V. 38. Yllësia e Dashit, ku ndodhet dielli në pranverë. sipas besimit të krishterë, në këtë kohë e krijoi Zoti botën. V. 45. një luani - - simbol i krenarisë dhe dhunës. V. 49. një ulkonjë - simbol i lakmisë. V. 62. një imazh - Ëshhtë Virgjili, poet i shquar romak, autor i Eneidës (70-l9 p. e. s.). Virgjili bëhet udhërrëfyes i poetit nëpër Ferr dhe Purgator. V. 68. lombardë - Virgjili ishte nga krahina e Mantovës që quhej Lombardi. V. 70. Nën Julin - Jul Cezari (vrarë në vitin 44 p.e.s.). V. 71. nën Augustin - Perandori romak August (v.27 p.e.s. deri në v. l4 të e.s.). V. 74. Ene - Heroi i "Eneidës". V. 91. një rrugë tjetër - Dante duhet më parë të vizitojë botën e përtejvarrit . V. 101. Veltër - Veltër në italisht do të thotë langua, qen, por këtu, në mënyrë alegorike, Dante bën fjalë për një qënie të mveshur me atributet e pushtetit dhe të drejtësisë absolute që do ta çlirojë Italinë nga lakmia e sundimtarëve të saj. V. 105. Feltër - Vend i diskutueshëm dhe i papërcaktuar. V. 107. Kamila - E bija e mbretit të Volshëve, vrarë në luftë me Trojanët. V. 108. Euriali, Turni, Nisi - Personazhe të "Eneidës" vrarë në luftërat midis trojanëve dhe vendasve. V. 114. nëpër vend t’amëshuar - Ferr. V. 116. vdekje tjetër - Mëkatarët e vdekur trupërisht, luten të vdesin shpirtërisht për të shpëtuar nga vuajtjet në Ferr. V. 118. mbi zjarr - Zjarri i Purgatorit. V. 122. Një shpirt m’i denjë - Beatriçja. V. 125. rebel - Virgjili ishte pagan. V. 133. portat e Shën Pjetrit - Portat e Qiellit, ruhen nga një engjëll, mëkëmbës i Shën Pjetrit.

---

Background music: Debussy: La Mer

Copyright©1996 by Kurti Publishing

Dante Aligieri

Komedia Hyjnore

FERRI

Shqipëroi: Çezar Kurti

Kurti Publishing, New Jork 1996